Sert ağaç ve yumuşak ağaç: Asıl fark ne?
Sert ağaç, meşe, akçaağaç ve ceviz gibi geniş yapraklı ağaçlardan; yumuşak ağaç ise çam, sedir ve göknar gibi kozalaklılardan elde edilen ahşaptır. Bu adlar sertliği değil, botanik sınıflandırmayı anlatır. Model uçaklarda kullanılan balsa teknik olarak sert ağaçtır; yumuşak ağaç sayılan porsuk ise birçok sert ağaçtan daha serttir. Tahta seçerken önemli olan farklar şöyle.
Bu adlar nereden geliyor?
Geniş yapraklı ağaçlar kapalı tohumludur: çiçek açar, meyve veya yemiş içinde tohum oluşturur ve çoğu kışın yaprak döker. Kozalaklılar ise açık tohumludur: iğne yaprakları ve kozalakları vardır, çoğu dört mevsim yeşildir. Ahşapları hücre yapısında da ayrılır. Sert ağaçlarda, meşede görebileceğiniz gözenekleri oluşturan iletim kanalları bulunur. Yumuşak ağaçlar suyu daha basit hücrelerle taşır ve hiç gözenek içermez; çamın pürüzsüz görünmesinin ve hissedilmesinin nedeni budur.
Sertlik ayrı bir ölçüdür
Ahşabın gerçek sertliği Janka testiyle ölçülür: Çelik bir bilyeyi ahşaba yarısına kadar gömmek için gereken kuvvete bakılır. Doğu beyaz çamı yaklaşık 380 lbf, kızıl meşe 1290 lbf, sert akçaağaç 1450 lbf, hikori ise 1820 lbf değerindedir. Sert ağaç olan balsanın değeri yaklaşık 70 lbf’dir. Dayanıklılık önemliyse kategoriye değil, ağacın Janka değerine bakın. LasWood, tanımladığı her ağaç türünün profilinde bu değeri gösterir.
Projeniz için hangisini seçmelisiniz?
Kozalaklılar hızlı ve düz büyüdüğü, ayrıca daha ekonomik olduğu için inşaatta yumuşak ağaçlar öne çıkar: karkas kerestesi, dış mekân döşemeleri ve çit direkleri. Sedir ve sekoya, dış mekân işleri için doğal çürüme direnci de sunar. Sert ağaçlar ise yoğun yapıları sayesinde aşınmaya dayanır, sağlam ve düzgün birleşimler sağlar, iyi cilalanır; bu yüzden mobilya ve zeminlerde tercih edilir. Çamdan bir yemek masası ilk günden ezik toplamaya başlar. Meşe veya akçaağaçtan yapılan aynı masa ise onlarca yıllık kullanıma dayanır.
Görünüşlerinden nasıl ayırt edilirler?
Görünür gözenekler sert ağaca işaret eder; yumuşak ağaçlarda gözenek bulunmaz. Belirgin yuvarlak budaklar ve güçlü reçine kokusu ise yumuşak ağacı düşündürür. Ağır olması genellikle sert ağaca işaret etse de iki grupta da istisnalar vardır. Tahta cilalı, boyalı veya yıpranmışsa ve ipuçları çelişiyorsa tahmin etmek yerine LasWood ile fotoğrafını çekin. LasWood türü tanımlar; profilinde sert mi yumuşak ağaç mı olduğunu, sertliğini ve en uygun kullanım alanlarını gösterir.
Merak edilen sorular
Kontrplak sert ağaç mı, yumuşak ağaç mı?
İkisi de olabilir. İnşaat kontrplağı genellikle göknar veya çam gibi yumuşak ağaçlardan yapılır. Mobilyalık kontrplakta ise farklı ağaçlardan oluşabilen bir çekirdeğin üzerinde huş, meşe veya akçaağaç gibi sert ağaç kaplaması bulunur.
Sert ağaçlar her zaman daha mı pahalıdır?
Geniş yapraklı ağaçlar daha yavaş büyüdüğü için genellikle evet, ama her zaman değil. Sert ağaç olan kavak, budaksız çamdan çoğu zaman daha ucuzdur; bu yüzden boyanacak mobilyalarda sık tercih edilir.
