De Janka-hardheidsschaal uitgelegd
De Janka-hardheid geeft aan hoeveel kracht nodig is om een stalen kogel van 0,444 inch (11,28 mm) tot halverwege in hout te drukken. In de VS wordt die kracht uitgedrukt in pondkracht (lbf), elders in newton (N). Hoe hoger de waarde, hoe beter het hout bestand is tegen deuken en slijtage: weymouthden scoort ongeveer 380 lbf, Amerikaanse rode eik 1290, suikeresdoorn 1450 en ipé 3500.
Hardheidstabel van veelvoorkomende houtsoorten
Benaderende hardheid op het houtvlak bij een vochtgehalte van 12%, in lbf. Zacht (onder 700): balsa ~70, reuzenlevensboom ~350, weymouthden ~380, Amerikaanse linde ~410, populier ~540, douglasspar ~620, Amerikaanse gele den ~690.
Middelhard (700 tot 1200): mahonie ~800, Amerikaanse vogelkers ~950, zachte esdoorn ~950, Amerikaanse zwarte walnoot ~1010, teak ~1070, berk ~1260. Hard (1200 tot 2000): Amerikaanse rode eik ~1290, Amerikaanse es ~1320, Amerikaanse witte eik ~1360, sapeli ~1410, suikeresdoorn ~1450, hickory ~1820. Zeer hard (boven 2000): jatoba ~2350, purperhart ~2520, ipé ~3500.
Waarden verschillen per bron en kunnen zelfs tussen planken van dezelfde houtsoort 10 tot 20 procent uiteenlopen. Zie ze dus als richtwaarden, niet als exacte cijfers.
Wat zegt de Janka-waarde wel en niet?
Janka meet hoe goed het oppervlak van een plank bestand is tegen deuken. Daarmee kun je inschatten hoe een vloer of tafelblad reageert op hakken, vallende sleutels en stoelpoten. De waarde zegt niets over buigsterkte, stijfheid of hoe goed schroeven in het hout blijven zitten. Douglasspar scoort bijvoorbeeld laag op de Janka-schaal, maar is een van de sterkste houtsoorten voor constructies. Harder is ook niet altijd beter: zeer hard hout maakt gereedschap sneller bot, is lastig te spijkeren en kan bros zijn.
Hout kiezen met de Janka-hardheidsschaal
Kies voor vloeren in drukke huishoudens een waarde van minstens 1200. Eik, suikeresdoorn en hickory zijn gangbare keuzes. Voor tafelbladen is een waarde boven ongeveer 950 doorgaans bestand tegen dagelijks gebruik. Voor houtsnijwerk zijn zachte houtsoorten onder 600, zoals Amerikaanse linde, veel makkelijker te bewerken. Kies voor snijplanken een waarde tussen 900 en 1500: stevig genoeg om snijsporen te beperken, zonder messen snel bot te maken.
Ontdek de hardheid van een onbekende plank
Een hardheidstabel helpt pas als je de houtsoort kent. Fotografeer de nerf: LasWood herkent het hout en toont de hardheid, typische toepassingen en tips voor de afwerking. Zo zie je snel of een onbekende vloerplank, een reststuk of een tweedehands tafel tegen het beoogde gebruik bestand is.
Veelgestelde vragen
Wat is de hardste houtsoort ter wereld?
Pokhout en Australische buloke worden meestal als de hardste houtsoorten genoemd. Beide scoren ruim boven 4000 lbf. Onder houtsoorten die als vloerdelen verkrijgbaar zijn, staan ipé en Braziliaanse walnoot bovenaan.
Is een hogere Janka-waarde beter voor een houten vloer?
Tot op zekere hoogte. Boven ongeveer 1200 lbf is een vloer goed bestand tegen alledaagse deuken. Veel hardere houtsoorten zijn slijtvaster, maar ook duurder en lastiger te leggen en opnieuw af te werken.
